HIZLI MENÜ
Tortum Ekşi Pestili
Erzurum Lezzetleri

Tortum Ekşi Pestili

Yalnızca kızılcık ve su ile, şeker, nişasta ya da un eklenmeden yapılan, parlak kırmızı renkli ve ekşi tatlı Tortum pestili; 1528 numarayla tescillidir.

Genel Bilgi

Tortum ekşi pestili, doğal olarak yetişen kızılcık meyvesi ve içme suyuyla, Erzurum'un Tortum ilçesinde üretilen bir pestildir. Tortum Belediyesi adına 1528 numaralı mahreç işareti olarak 2024'te tescil edilmiştir. Tadı ekşi, rengi parlak kırmızıdır.

Tescil belgesine göre Tortum ekşi pestilini diğer pestillerden ayıran, üretiminde nişasta, un, şeker, fındık ya da ceviz kullanılmamasıdır. Şeker eklenmediği için kızılcığın ekşi tadını korur ve yörede bu yüzden "ekşi pestili" diye anılır. Belge, pestilin Tortum mutfak kültüründe önemli bir yer tuttuğunu ve kullanılan kızılcığın ilçe sınırları içinden toplandığını belirtir.

Geleneksel yöntemde kaynatılıp elekten geçirilen kızılcık bezlerin üzerine ince bir tabaka hâlinde yayılır ve güneşte kurutulur; üzerine ikinci bir kat kızılcık ezmesi sürülüp yeniden kurutulur. Hazır pestil kâğıda sarılarak satılır. Kızılcık pestili Erzurum mutfağında da kullanılır: tescilli Erzurum ekşili dolmasının belgesi, dolmanın ekşiliğini dağ eriği ya da kızılcık pestilinden aldığını yazar. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü de pestil çullamasının Tortum'da yaygın olduğunu belirtir.

İpucu: Tatlı bir meyve pestili beklemeyin; şekersiz olduğu için gerçekten ekşidir. Rutubetsiz, güneş almayan ve serin bir yerde altı ay saklanabildiğinden Tortum Gölü ve şelalesi gezisinden dönerken alınabilecek dayanıklı bir hediyedir.

Ana malzemeler: Kızılcık (Cornus mas), içme suyu

Nerede yenir: Tortum'da ve Erzurum'da yöresel ürün satan dükkânlarda ve pazarlarda.

Servis: Dilimlenerek atıştırmalık olarak; ekşili dolma gibi yemeklerde ekşi tat vermek için.

Nasıl Yapılır?

Yıkanıp ayıklanan kızılcıklar suyla 1-2 saat kaynatılır ve süzülerek kızılcık suyu ayrılır. Elekte kalan meyveler ovularak (endüstriyel üretimde makineyle) çekirdeğinden ayrılır; elde edilen ezmenin üçte ikisi kızılcık suyuyla birleştirilir. Bu karışım bezlerin üzerine 0,5-1 santimetre kalınlığında yayılıp güneşte ya da kurutma odasında kurutulur, ardından ayrılan ezmeyle ikinci bir kat sürülüp yeniden kurutulur.