Hasankale Lavaşı
Ekşi mayalı hamurun parmak uçlarıyla 120-150 santimetreye kadar uzatılıp odun ateşli taş fırında pişirildiği, Pasinler'in tescilli uzun lavaş ekmeği.
Detayı Gör
İspir ineklerinin sütünün odun ateşli tandır üstünde köpürtülerek bir gece bekletilmesiyle oluşan, bal peteği görünümlü, kuru ve süngerimsi menşe adlı kaymak.
İspir kaymağı, İspir'de yetişen ineklerin sütünden, sütün yağı alınmadan yapılan, gözenekli ve süngerimsi yapıda, bal peteği görünümünde bir kaymaktır. Dış kısmı sarımsı beyaz, kendisi orta sertlikte ve kuru niteliktedir. İspir Esnaf ve Sanatkârlar Odası adına 431 numarayla menşe adı olarak 2019'da tescil edilmiştir; menşe adı, ürünün özelliklerinin esas olarak ya da tamamen o bölgenin doğal ve beşerî unsurlarından kaynaklandığını gösterir.
Tescil belgesi, İspir kaymağına ilişkin erişilen en eski kaydın 1642 tarihli Avarız Defteri olduğunu belirtir. Belgeye göre Osmanlı yazarı Kâtip Çelebi de İspir'de üretilen kaymağın küçük fıçılara bir kat kaymak, bir kat bal konularak basıldığını, böylece hem lezzetli olduğunu hem de bozulmadığını anlatır. Sütü kullanılan inekler yazın İspir'in doğal otlaklarında, kışın bu otlaklardan toplanıp kurutulan otlarla beslenir; bu sayede kaymak yıl boyunca üretilebilir.
Kaymak, tepsiden kesilip ortadan ikiye katlanarak yarım daire biçiminde kurumaya bırakılır ve bu şekilde satılır. Belgeye göre 6 litre sütten yaklaşık yarım kilo kaymak elde edilir. Fazla kızarması yanık tada yol açtığı için istenmez; iyi bir İspir kaymağı hafif sarıya çalan beyaz renktedir.
İpucu: Tescil belgesi, kaymağın depolanması, taşınması ve satışı sırasında 4 °C'nin üzerinde tutulmamasını şart koşar. Satın aldığınızda soğuk zincirde muhafaza edildiğinden emin olun ve yolda da serin tutun.
Ana malzemeler: İspir'de yetişen ineklerin sütü (yağı alınmadan)
Nerede yenir: İspir'de ve Erzurum'daki mandıra, şarküteri ve yöresel ürün satan dükkânlarda, soğuk zincirde.
Servis: Yarım daire biçiminde katlanmış kalıplar hâlinde; tarihî kayıtlarda balla birlikte anılır.
Süt kalın tülbentle süzülüp kaynatılır. Odun ateşiyle yakılan tandırın üstünde kızdırılan 60-70 santimetre çapında kalaylı bakır ya da alüminyum tepsiye yaklaşık bir metre yükseklikten köpürtülerek dökülür ve kaynatılmadan genellikle akşamdan sabaha 8 saat bekletilir. Oluşan kaymak kenarlarından kesilip oklavayla kaldırılır, yarım daire biçiminde katlanır ve "honça" denen tahta yer sofrasında, serin bir odada kurumaya bırakılır.